AVT2762.rar

Wybór kitu do złożenia wzmacniacza

Za 100zł złożysz bez kłopotu 2xAVT2762. Jak dasz mocne trafo, mocniejsze IRF-y, to wyci±gniesz niezł± moc, a uruchomienie też jest banalne :)

  • AVT2762.rar
    • AVT2762.pdf


Pobierz plik - link do postu

AVT2762.rar > AVT2762.pdf

00

Projekty AVT

Wzmacniacz
na tranzystorach N-MOS.ET
- alternatywa dla TDA7294

2762
Kostke TDA7294 zna chyba ka?dy audioelektronik. Dla przypomnienia, jest to monolityczny wzmacniacz mocy oferuj1cy maksymalna moc ci1g31 70W przy stosunkowo niskiej cenie i prostocie uk3adowej. Dlatego jest
tak popularny wśród m3odych elektroników
i prze?ywa tym samym swoj1 kolejn1 m3odośae. Bardziej doświadczeni znaj1 ten uk3ad
od prawie 10 lat i nie jest ju? dla nich tak atrakcyjny. Wszystkim, którzy poznali mo?liwości tej kostki, proponuje wzmacniacz tranzystorowy na tranzystorach N-MOS.ET
w porównywalnej cenie, a przy tym nawet
o wiekszej mocy. Czy prezentowany uk3ad
jest lepszy? – o tym zadecydujcie ju? sami.

Topologia uk3adowa

Na rysunku 1 mo?na zobaczyae podrecznikow1 topologie uk3adow1 wzmacniacza mocy
z tranzystorami N-MOS.ET w stopniu wyjściowym. Od klasycznego wzmacniacza
z komplementarnym wtórnikiem na wyjściu
ró?ni sie ona zastosowaniem drugiego stopnia
w postaci wzmacniacza ró?nicowego.
Ale po kolei. Na wejściu znajduje sie
wzmacniacz ró?nicowy z3o?ony z tranzystoRys. 1

E l e k t ro n i k a d l a Ws z y s t k i c h

rów T4, T5, punkt pracy ustala źród3o pr1dowe I2. Sygna3 wejściowy trafia do bazy T4,
a sygna3 sprze?enia zwrotnego do bazy T5.
Z wyjścia tego stopnia (R1, R2) sygna3 w postaci symetrycznej jest kierowany na kolejny
wzmacniacz ró?nicowy (T1, T2). Pr1d źród3a
pr1dowego I1, rozdzielaj1c sie w T1, T2 trafia na rezystory R6, R7, wywo3uj1c na nich
napiecie polaryzacji bramek tranzystorów
mocy T3, T6 i ustala tym samym pr1d spoczynkowy. Aby w pe3ni wysterowaae tranzystory wyjściowe (chodzi o T3), zasilanie stopnia steruj1cego powinno byae wy?sze od zasilania g3ównego. Takie dodatkowe napiecie
(Ug) jest dośae niewygodne w realizacji, dlatego te? konstruktorzy kompromisowo zasilaj1 ca3y uk3ad tym samym napieciem. Ma to
powa?n1 wade ograniczaj1c1 dodatni1 amplitude napiecia wyjściowego. Wtedy ujemne napiecie wyjściowe jest tylko nieco
mniejsze od napiecia zasilania, za to dodatnie jest pomniejszone czesto o ponad 10V.
Zmniejsza to drastycznie moc wyjściow1
wzmacniacza i jego sprawnośae. Dodatkowo
pogarsza parametry wzmacniacza, zmuszaj1c do pracy źród3o pr1dowe I1 oraz T1, T2
na bardzo ma3ych napieciach, co powoduje
ich nieliniow1 prace. Bardzo dobrze zdaj1
sobie sprawe z tego konstruktorzy kostki
TDA7294 i rozwi1zali problem, stosuj1c
prosty uk3ad bootstrap. Dzieki temu kostka
ta jest w stanie „wyprodukowaae” na wyjściu
napiecie równe zasilaniu, ale tylko bez obci1?enia. Przy pe3nym obci1?eniu napiecie to
jest ju? o ok. 4V mniejsze, co wynika z pewnej rezystancji tranzystora MOS.ET. Niestety rezystancja ta zwieksza sie wraz z temperatur1, dlatego wzmacniacz „traci” moc wraz
z rozgrzewaniem. Oba tranzystory mocy pracuj1 w uk3adzie wspólnego źród3a, co jest
dośae niekorzystne ze wzgledu na du?e pojemności wejściowe.

Opis uk3adu

Schemat pe3nego uk3adu wzmacniacza pokazano na rysunku 2. Na wejściu znajduje sie
kondensator C7 oddzielaj1cy sk3adow1 sta31
oraz filtr dolnoprzepustowy R24, C5. Dalej
sygna3 trafia na baze T10, która wraz z T11
tworzy wejściowy wzmacniacz ró?nicowy.
Do bazy T11 doprowadzony jest sygna3 sprze?enia zwrotnego przez elementy R26, R25,
C9, takie same jak w kostce TDA7294, które
ustalaj1 wzmocnienie napieciowe na ok. 33x
(30dB). Pr1d pary wejściowej ustala R31 do31czony do stabilnego napiecia uzyskiwanego
na diodzie Zenera DZ3. Wartośae tego pr1du
jest ma3a i wynosi ok. 1,1mA, co daje bardzo
ma3e wydzielanie sie ciep3a z tranzystorów
T10, T11. Na rezystorach R12, R13 panuje
wtedy napiecie 5,5V. Przek3ada sie to na ok.
4V napiecia na T4, zapewniaj1c mu komfortowe warunki pracy jako źród3o pr1dowe.
O pr1dzie tego źród3a decyduje suma napieae
uzyskiwanych na D2, D3 i T3 oraz rezystancji
R7+P1. T3 pracuje jako dioda i jest umieszczony na radiatorze, pe3ni1c role stabilizacji
termicznej pr1du spoczynkowego, którego
wartośae regulujemy P1. Pr1dy kolektorów pary ró?nicowej T6, T7 trafiaj1 na rezystory
R19, R32, a dalej w postaci napiecia przez
R20, R28 na bramki wyjściowych tranzystorów MOS.ET T8, T13. Dodatkowym elementem jest tu tranzystor T9 s3u?1cy tylko za
odci1?enie T6. Bez niego T6 wytraca3by dwa
razy wiecej ciep3a, ni? jego „kolega” z pary
ró?nicowej T7. Powodowa3oby to pewn1 niesymetrycznośae termiczn1 i mog3o przegrzaae
T6. W takim uk3adzie jako T6, T7, T9 wystarczy zastosowanie ma3ych tranzystorów
w obudowach TO92. Moc strat ka?dego
z nich nawet przy zasilaniu +-60V nie przekroczy 0,25W, z czym sobie doskonale poradz1.
Tranzystory T12, T14 wraz z rezystorami
R21-32, R35-37 pe3ni1 role zabezpieczenia

13

Projekty AVT
pr1dowego, ich wartośae jest dobrana do
maksymalnego pr1du wyjściowego. W tym
przypadku jest to równoleg3e po31czenie
trzech rezystancji 0,22? daj1ce wynikowo
rezystancje tylko ok. 0,07?, ustalaj1c tym
maksymalny pr1d wyjściowy równy 10A
(Imax=0,7V/R). Tak ma3a rezystancja oraz
rozbicie jej na trzy rezystory umo?liwi3a zastosowanie rezystorów ma3ej mocy. Redukuje to znacznie wielkośae p3ytki monta?owej,
ale jest niestety okupione trudności1 w ich
zakupie. Dalsz1 cześci1 zabezpieczenia s1
rezystory R16, R20 oraz R30, R33 tworz1ce
ogranicznik pr1du z charakterystyk1 „podciet1”. Dzieki temu zabiegowi pr1d zwarciowy jest o ok. po3owe mniejszy ni? pr1d maksymalny, co zabezpiecza tranzystory wyjściowe przed przekroczeniem maksymalnej
mocy strat. Aby uk3ad by3 niezawodny, zosta3 wyposa?ony w dodatkowe zabezpieczenia. Ich zadaniem jest ciche w31czenie/wy31czenie wzmacniacza przy w31czaniu/wy31czaniu zasilania sieciowego, tak jak w przypadku zwarcia wyjścia, na które wzmacniacz
jest ca3kowicie odporny. Jak prosty mo?e
byae uk3ad takich zabezpieczen, mo?na zobaczyae w lewym górnym rogu rysunku 2. Tranzystory T1, T2 pracuj1 w uk3adzie komparatora z histerez1, R1, R2, R4, R5 ustalaj1 progi napieae. Dzia3a on w ten sposób, ?e po zasileniu uk3adu zaczyna 3adowaae sie C1 g3ównie przez pr1d bazy T2 oraz rezystor R6. Po

przekroczeniu napiecia progowego T2 zostaje zatkany, a T3 zaczyna przewodziae. Pr1d
przep3ywa przez diode Zenera DZ1, uaktywniaj1c źród3o pr1dowe na tranzystorze T5.
W31cza ono g3ówne źród3o pr1dowe T4, czyli ca3y wzmacniacz. Podczas zwarcia wyjścia
w pierwszej chwili pr1d jest ograniczany
przez T12, T14. Po pewnej chwili roz3adowany jest C1 dzieki pod31czeniu go za pomoc1 R8, D4 do tranzystora T12. Spadek napiecia na C1 wy31cza wzmacniacz, a ponowne w31czenie nastepuje po chwili, gdy C1
znów zostanie na3adowany. Jeśli zwarcie nie
zosta3o usuniete, proces wy31czenia powtórzy sie, a po usunieciu zwarcia wzmacniacz
przejdzie do normalnej pracy. Dodatkowy
uk3ad DZ2, R3, D1 ma za zadanie roz3adowaae C1, czyli wy31czyae wzmacniacz w przypadku spadku napiecia zasilania uniemo?liwiaj1cego poprawn1 jego prace. R10, R11,
R14, R18 oraz C2 tworz1 uk3ad bootstrap
podnosz1cy dynamicznie (w rytm sygna3u)
napiecie zasilania stopnia steruj1cego. Dzieki niemu i wydajnym tranzystorom wyjściowym wzmacniacz przy maksymalnej mocy
charakteryzuje sie wyjściowym napieciem
nasycenia o wartości ok.2V i jest to jeden
z najlepszych wyników we wzmacniaczach
mocy. Przek3ada sie to na wysok1 sprawnośae, a w porównaniu z kostk1 TDA7294
daje do 25% wiecej mocy z tego samego
źród3a zasilania.

Monta? i uruchomienie

Monta? uk3adu mo?na wykonaae na p3ytce
przedstawionej na rysunku 3. Zaczynamy od
dwóch zworek, które wykonujemy cienkim
przewodem lub srebrzank1, koncz1c na elementach wy?szych i tranzystorach mocy.
Miedzy punktami oznaczonymi A-A wykonujemy po31czenie przewodem w izolacji
o przekroju ok. 1mm2. Tranzystory mocy T8,
T13 przykrecamy do radiatora przez odpowiednie podk3adki izolacyjne. Pod T3 mo?na
wywierciae w radiatorze otwór o średnicy
5mm. Uruchomienie dla bezpieczenstwa najlepiej przeprowadziae pod31czaj1c zasilanie
przez szeregowe rezystory ma3ej mocy
22-47?. Posiadacze oscyloskopów powinni
obserwowaae, co sie dzieje na wyjściu wzmacniacza. Dla bezpieczenstwa mo?na te? pod31czyae g3ośnik przez szeregowy rezystor o wartości kilkuset omów. Do wejścia pod31czamy
generator lub dowolne źród3o sygna3u audio
za pośrednictwem potencjometru. Przed w31czeniem zasilania P1 skrecamy w lewe skrajne po3o?enie. Szeregowo z ujemn1 szyn1 zasilania w31czamy amperomierz. Po w31czeniu
zasilania powinien p3yn1ae niewielki pr1d
o wartości kilku mA, a po kilku sekundach
wzmacniacz powinien sie uruchomiae. W31czenie mo?na poznaae po pojawieniu sie napiecia 12V na diodzie Zenera DZ1, a pr1d
zasilania nieznacznie powinien wzrosn1ae.
Jeśli uruchomienie przebieg3o prawid3owo,

Rys. 2 Schemat ideowy

14

E l e k t ro n i k a d l a Ws z y s t k i c h

Projekty AVT
po podaniu sygna3u na wejście w g3ośniku powinniśmy go us3yszeae. Nie nale?y za bardzo
rozkrecaae wzmocnienia, bo w zasilaniu znajduj1 sie rezystory ograniczaj1ce pr1d. Po kilku minutach pracy ustal1 sie warunki termiczne i mo?emy przyst1piae do regulacji pr1du
spoczynkowego. W tym celu obracamy P1
w prawo do momentu zaobserwowania na
amperomierzu wartości ok. 50mA. Mierzymy
jeszcze napiecie sta3e (bez sygna3u) na wyjściu. W przypadku takiej topologii uk3adu jest
ono bardzo ma3e i nie powinno przekroczyae
+-20mV. Na koniec zostaje usuniecie rezystorów z zasilania i sprawdzenie uk3adu przy pe3nej mocy. Odwa?niejsi mog1 wykonaae test
zwarcia wyjścia do masy, najlepiej przy graj1cej g3ośno muzyce. Bedzie wtedy s3ychaae wy31czenie wzmacniacza i po chwili jego ponowne w31czenie. Mo?na te? sprawdziae poprawne dzia3anie ograniczników pr1du, zwieraj1c wyjście do masy przez rezystor ok. 1?.
Pomiar wykonujemy na sinusoidzie o du?ej
amplitudzie, obserwuj1c sygna3 na oscyloskopie. Powinno byae widoczne symetryczne obcinanie wierzcho3ków sinusoidy, wzmacniacz
nie wy31czy sie, a pomiar wykonujemy przez
ok. 1sekunde. Po tych czynnościach pozostaje
ju? tylko rozkoszowanie sie dźwiekiem.

100W, 200W
a mo?e... wiecej

W stopniu mocy zastosowano popularne tranzystory N-MOS.ET typu IR.540 (100V,
30A, 100W), wersja N ma wieksz1 moc wynosz1c1 130W. Mo?e sie wydawaae, ?e ich
maksymalny pr1d jest nieco na wyrost, jednak
zastosowanie tych tranzystorów wi1?e sie
z ich bardzo du?1 moc1 strat. Tak du?1 moc
mimo ma3ej obudowy (TO220) osi1gnieto
dzieki maksymalnej temperaturze struktury
175o. Przez to wzmacniacz dysponuje moc1
wyjściow1 rzedu 100W RMS. A mo?na j1
uzyskaae na 4? b1dź 8? dzieki dopuszczalnemu napieciu zasilania +-50V. Ograniczeniem
jest tu maksymalne napiecie pracy tranzystorów IR.540, zastosowanie w ich miejsce
IR.640 (200V,18A, 125W) pozwala na zasilanie uk3adu do +-60V. Wzmacniacz modelowy przeszed3 d3ugotrwa3e testy na zasilaczu,
z którym uzyskiwa3 140W/4?. Uk3ad pocz1tkowo zaprojektowany by3 z myśl1 o mocy
wyjściowej rzedu 200W/
4?. Wi1?e sie to z napieciem zasilania bliskim
+-60V, do którego jest przystosowany. Jako tranzystory
mocy nale?y wtedy zastosowaae pote?ne IR.P240 lub
IR.P250. Konieczna jest
zmiana progu ogranicznika
pr1dowego przez wymiane
rezystorów R21-32, R35-37
na wartośae 0,15?. Du?y
radiator i zastosowanie bardzo cienkich podk3adek mi-

E l e k t ro n i k a d l a Ws z y s t k i c h

kowych wraz z silnym dociskiem tranzystorów mocy jest niezbedne. Testy modelu na zasilaczu daj1cym moc wyjściow1 225W/4?
potwierdzi3y niezawodnośae konstrukcji. Lubi1cym eksperymenty i wra?enia proponuje
zabawe z tranzystorami IR.P 264N, które
dzieki maksymalnej mocy strat siegaj1cej
400W (!) teoretycznie s1 w stanie wycisn1ae
z tego niepozornego uk3adu moc wyjściow1
ponad 300W. Zastosowanie cienkich podk3adek z tlenku aluminium i wentylowanego radiatora wydaje sie wtedy niezbedne. Dla takich
eksperymentów powsta3 nieco bardziej rozbudowany uk3ad pokazany na fotografii, a maj1cy zabezpieczenia na przekaźniku dzieki niemu g3ośnik jest chroniony równie? przed sk3adow1 sta31. Dodatkowo na p3ytce znalaz3 sie
stabilizator +-12V do zasilania przedwzmacniacza subwoofera. Tak silne tranzystory mocy maj1 du?e pojemności bramek i ca3y
wzmacniacz niezbyt dobrze radzi sobie
z szybkimi sygna3ami, dlatego tak du?e moce
polecam do zasilania g3ośnika subwoofera.

Dla dociekliwych

Bardzo rzadko w opisach konstrukcji wzmacniaczy mocy poruszany jest temat charakterystyki stabilizacji termicznej pr1du spoczynkowego. Teoretycznie pr1d spoczynkowy powinien byae niezmienny w funkcji temperatury. Wzmacniacz na tranzystorach MOS.ET
nawet bez stabilizacji jest dośae stabilny, a jego
pr1d spoczynkowy wzrasta wraz z temperatur1 co najwy?ej kilka razy. Do jego stabilizacji
czesto wykorzystuje sie niewygodne termistory. W przedstawionym uk3adzie w tej roli zastosowano jedno z31cze pó3przewodnikowe
(T3). Podczas wzrostu temperatury napiecie
z31cza spada, zmniejszaj1c pr1d źród3a pr1dowego zrealizowanego na T4, a tym samym
pr1d spoczynkowy. Dzieki temu prostemu
uk3adowi stabilizacja jest dośae dobra. W praktyce wraz ze wzrostem temperatury radiatora
pr1d spoczynkowy nieco maleje. Pomiary wykaza3y najmniejsze zniekszta3cenia wzmacniacza przy pr1dzie spoczynkowym ok. 50mA
i tyle powinien wynosiae w temperaturze pokojowej po ustabilizowaniu sie warunków termicznych. Wa?n1 cech1 jest jego wieksza
wartośae podczas uruchomienia i w temperaturze pokojowej – wynosi ok. 100mA. Test uruRys. 3 Schemat monta?owy

chomienia wzmacniacza po wyjeciu z lodówki (ok. 5oC) wykaza3 jego wartośae na poziomie 160mA. Za ten stan rzeczy odpowiedzialne s1 g3ównie elementy D2, D3 i T4, od których temperatury równie? zale?y pr1d spoczynkowy. Mo?na przyjaae, ?e D3 kompensuje
z31cze BE tranzystora T4 i dlatego jest
umieszczona blisko niego. Druga dioda pracuje jako paso?ytniczy regulator pr1du spoczynkowego reaguj1cy na temperature otoczenia. Pocz1tkowo w uk3adzie by3a stosowana tylko dioda D3, ale wyst1pi3y problemy z
p3ynnym ustawianiem pr1du i jego nadmiern1
kompensacj1. Z tych wzgledów wzmacniacz
nadaje sie do stosowania w pomieszczeniach
zamknietych, gdzie nie wystepuj1 du?e wahania temperatur. Mi3ośnikom CAR-AUDIO
proponuje zamiast D2 wstawienie stabilnej
diody referencyjnej np. LM285-1.2, co pomo?e rozwi1zaae ten problem. Nale?y wtedy pamietaae o zwiekszeniu wartości rezystora R7
do 220?.
Ci1g dalszy na stronie 25.

Wykaz elementów
Rezystory
R1,R3,R5,R9,R12,R13,R31,R34 . . . . . . . . 10k?
R2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100k?
R4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220k?
R6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1M?
R7,R15,R20,R28,R33 . . . . . . . . . . . . . . . . 100?
R8,R10,R11,R19,R24,R32. . . . . . . . . . . . . . 1k?
R14,R18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270?
R16,R17,R26,R30 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22k?
R21-R23,R35-R37. . . . . . . . . . . . . . . . . . 0,22?
R25. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 680?
R27,R29 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22?
P1. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100?
Kondensatory
C1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10u.
C2,C9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22u.
C3,C11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10u.
C4,C6. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100p.
C5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1n.
C7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 470n.
C8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33p.
C10,C12,C13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100n.
Pó3przewodniki
D1-D5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1N4148
DZ1-DZ3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C12V
T1,T2,T4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . BC556
T3,T5,T10-T12,T14 . . . . . . . . . . . . . . . . . BC546
T6,T7,T9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . MPSA92
T8,T13. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . IR.540
Pozosta3e
ARK3
Komplet podzespo3ów z p3ytk1
jest dostepny w sieci handlowej AVT
jako kit szkolny AVT-2762.

15

Odświe?amy kity AVT
W takim uk3adzie pr1d spoczynkowy jest bardzo stabilny, a uruchomienie wzmacniacza
och3odzonego za oknem w zimowy dzien (-5oC)
da3o pr1d spoczynkowy o wartości ok. 40mA.
Pomiar pr1du spoczynkowego mo?e du?o
powiedzieae o szybkości wzmacniacza. Wykonujemy go bez obci1?enia, podczas wysterowania wzmacniacza ró?nymi czestotliwościami z ró?n1 amplitud1. Oka?e sie wtedy, jak
bardzo pobór pr1du wzrasta wraz ze wzrostem czestotliwości i amplitudy wysterowania.
Taki pomiar sygna3em prostok1tnym o du?ej
amplitudzie i du?ej czestotliwości mo?e doprowadziae nawet do uszkodzenia wzmacniacza. W prezentowanym uk3adzie doprowadza
tylko do wy31czenia wzmacniacza przez system zabezpieczen. Odpowiedzialne za ten
stan rzeczy s1 du?e pojemności wejściowe
tranzystorów MOS.ET i ma3y pr1d steruj1cy.
Omówienia wymaga zastosowany uk3ad
bootstrapu. Nie jest to klasyczny uk3ad stosowany we wzmacniaczach mocy w roli dynamicznego źród3a pr1dowego.
Konfiguracja elementów R10, R11, R14,
R18, C2 tworzy pewnego rodzaju „pompe 3adunkow1”, dzieki której zasilanie wstepnego
stopnia wzmacniacza jest wy?sze od napiecia
zasilania. Stopien podbicia tego napiecia jest
zale?ny g3ównie od rezystancji R14, R18
i czym mniejsza wartośae tych rezystorów, tym
wieksze podbicie. Nie nale?y jednak przesadzaae, bo podczas dodatniej po3ówki sygna3u
napiecie zasilania jest podbijane, ale niestety
podczas ujemnej jest w takim samym stopniu
obni?ane. Rezystory te zosta3y dobrane do ty-

E l e k t ro n i k a d l a Ws z y s t k i c h

powych warunków pracy w zakresie napieae zasilaj1cych +-30-50V. Aby uk3ad bootstrapu
dzia3a3 efektywnie, nale?y dla niskich napieae
zmniejszyae wspomniane rezystory do 220?, a
przy napieciach wysokich zwiekszyae do 330?.
Warto jeszcze wspomnieae o elementach
sprze?enia zwrotnego, które s1 takie same jak
typowa aplikacja TDA7294. Z tego wzgledu
uk3ad odziedziczy3 cechy, ?eby nie powiedzieae – wady tego rozwi1zania. Jest to g3ównie ma3e wzmocnienie napieciowe i ma3a rezystancja wejściowa oraz dośae wysoko le?1ca
dolna czestotliwośae graniczna. Bez k3opotów
mo?na sobie z tym poradziae, zmniejszaj1c
R25 do 330? – otrzymujemy dwa razy wieksze wzmocnienie. Konieczne jest wtedy
zwiekszenie pojemności C9, aby zachowaae
lub obni?yae doln1 czestotliwośae graniczn1.
Warto powiekszyae te? C7 oraz C2. Zwiekszenie rezystancji wejściowej rzadko jest konieczne. Ja tylko dodam, ?e pierwsze prototypy prawid3owo pracowa3y na rezystancji wejściowej i sprze?enia o wartości 100k?.
Wspomne jeszcze o uk3adzie szeregowej
cewki z rezystorem, stosowanej na wyjściu,
którego to uk3adu nie ma w tym wzmacniaczu. G3ównie dlatego, ?e wzmacniacz pocz1tkowo projektowany by3 do wspó3pracy z g3ośnikiem niskotonowym w subwooferze, gdzie
nie jest on konieczny. Taka cewka zajmuje
sporo miejsca i w zasadzie nie jest konieczna.
Standardowy test na sygnale prostok1tnym
z do31czonym równolegle kondensatorem
0,47-1u. do obci1?enia wykaza3 dobr1 stabilnośae wzmacniacza.

Zasilacz

Dobór zasilacza do wzmacniacza mocy nie
powinien sprawiae wiekszego problemu. Pocz1tkuj1cym przypomne tylko, ?e moc wyjściowa wzmacniacza jest zale?na g3ównie od
napiecia zasilania pod obci1?eniem. Dlatego
wysokie zasilanie wzmacniacza na s3abych
tranzystorach np. IR.530 spowoduje osi1gniecie du?ej mocy np. 200W, jednak tylko
przez krótk1 chwile. Nie zalecam stosowania
oddzielnych bezpieczników na zasilanie dodatnie i ujemne. W uk3adzie bez zabezpieczenia DC uszkodzenie wzmacniacza przepala
jeden bezpiecznik, co powoduje pojawienie
sie napiecia sta3ego na wyjściu i uszkodzenie
drogiego g3ośnika. Bezpiecznik po stronie
pierwotnej transformatora zasilaj1cego jest
wystarczaj1cy. Nie warto te? przep3acaae za
transformator zasilaj1cy. Ze wzgledu na impulsowy charakter sygna3u muzycznego oraz
średni1 impedancje kolumny g3ośnikowej
wieksz1 od znamionowej, moc transformatora
mo?e byae równa mocy wyjściowej wzmacniacza. Taki „s3abszy” zasilacz charakteryzuje
sie wiekszym przysiadaniem napiecia pod obci1?eniem, co jednak nie wp3ywa niekorzystnie na prace wzmacniacza. A paradoksalnie
nawet zwieksza jego moc muzyczn1.

Ireneusz Powirski

25